Karaciğerin baş düşmanı: Hepatit C

DOÇ. DR. CUMHUR KILINÇ

Hepatit C, hepatitis C virüsünün sebep olduğu karaciğer hastalığı. Bugün dünyada 200 milyona yakın kişi HCV taşıyor. Bunların yarıdan fazlası da virüsü taşıdığını bilmiyor. Türkiye’de HCV taşıyıcıların sayısı ise bir milyona yakın.

İnsan vücudunun hayati organlarından biri olan karaciğer, başta albümin olmak üzere binlerce proteini sentezler. Enfeksiyonlarla mücadele etmekten kanama ve pıhtılaşma olaylarına; ilaç ve diğer zehirli maddelerin atılmasından enerji depolamaya kadar pek çok fonksiyonun da merkezindedir. Hepatit C, hepatitis C virüsünün (HCV) sebep olduğu iltihabı bir karaciğer hastalığıdır. Bugün dünyada 200 milyona yakın kişinin HCV taşıdığı tahmin ediliyor. Bunların yarıdan fazlası da virüsü taşıdığını bilmiyor. Türkiye’de HCV taşıyıcıların sayısının bir milyona yakın olduğu hesaplanıyor.

Memorial Hastanesi gastroenteroloji uzmanlarından Doç. Dr. Mehmet Sökmen, hepatit C belirtilerinin çoğu zaman farkına varılamadığını ve özellikle de küçük çocuklarda belirtisiz seyrettiğini ifade ediyor. Ancak yetişkinlerde, halsizlik ve kaslarda zayıflık hissi, baş ağrısı, karın ağrısı, eklem ağrıları, bulantı, kusma, kilo kaybı, nadiren sarılık ve koyu renkli idrar görülebiliyor. 6 aydan daha fazla sürmesi halinde, HCV hepatiti kronikleşir. Kronik hepatit C belirtileri, sürekli halsizlik, hafif şiddette karın ağrısı ve siroz belirtileridir. Başlıca siroz belirtileri ise vücutta kırmızı damar lekeleri, avuç içerisi kızarıklıkları, karında, el ve ayaklarda ödem ve şişliktir. Siroz 20-30 yıl gibi bir sürede ortaya çıkar. İleri yaşlarda, erkeklerde, alkol ve sigara kullananlarda ve AIDS hastalarında siroz daha şiddetli ve gelişimi hızlıdır.

Hepatit C, en çok kan yoluyla bulaşıyor. Uygun olmayan kan ve kan ürünlerinin alınması, hijyenik olmayan koşullarda yapılan ameliyat ve sünnet gibi operasyonlar, diyaliz makineleri, uyuşturucu kullananların iğnelerini birbirine uygulamaları, ortak kullanılan tıraş bıçağı, diş fırçası gibi gereçler bulaşmaya yol açabiliyor. Hepatit C, AIDS kadar olmasa da, cinsel yolla da bulaşabilmekte. Tek eşli çiftlerde bu olasılık çok daha da zayıf. Hepatit C’nin doğum sırasında anneden bebeğine geçmesi de mümkün. Ayrıca emzirme sırasında da meme başındaki çatlaklardan virüsün bebeğe geçmesi ihtimal dâhilinde. Ancak hepatit C’li hastaların yüzde 10’unda buluşma nedeni bilinmemekte. Hepatit C’yi saptamak ve takip amacıyla çeşitli testler kullanılır. Bunların başında, anti HCV ölçümü gelir. Ayrıca, karaciğer enzimleri, HCV RNA ve HCV tip tayini gibi testlere ve karaciğer biyopsisine ihtiyaç duyulabilir.

Hepatit C’nin tedavisinde interferon ve ribavirin gibi ilaçlar kullanılır. Tedavi dönemi uzundur. Genel olarak farkında olmadan geçirilmesi nedeni ile hepatit C akut dönemde tedavi edilmeden atlanır. Virüs çoğu hastada kronikleşmiş bir enfeksiyon halindeyken tespit edilir. Ancak bu hastalıkta birçok bilim adamı akut dönemde yakalanan hastalığa anti-viral tedavi uygulandığında hastalığın kronikleşmeyeceği konusunda fikir birliği içindedir. Bazı araştırmalarda akut dönemde yakalanan ve 6 ay boyunca interferon tedavisi verilen hastaların yüzde 98’inde hastalığın kandan tamamen kaybolduğu ve karaciğer enzimlerinin normale döndüğü saptanmıştır. Hepatit C tedavisi sırasında, alkol, sigara gibi karaciğere zarar veren maddelerin kesilmesi, her türlü ilacın kullanımında ilgili hekime danışılması ve hepatit A ve B aşılarının da yapılması gerekir.

Tedavisiz kalan vakalar ya da tedavi, cevap vermeyen vakalarda siroz gelişimi karaciğer fonksiyonlarını icra edemez hale getirebilir. Bu durumdaki hastalar için karaciğer nakli son çaredir.

 

Hepatit C istatistikleri

* Dünyada yaklaşık 200 milyon hepatit C’li var.

* ABD’de yılda 150-200 bin yeni hepatit C vakası görülüyor.

* 4 milyon ABD’li hepatit C taşıyıcısı.

* ABD’de yılda 8-10 bin ölüme sebep oluyor.

* Tüm akut viral hepatitlerin yüzde 15’i.

* Hepatit C taşıyıcılarının yüzde 75’inde kronik karaciğer hastalığı gelişiyor. Kronik hepatitlerin yüzde 60-70’ine,

* Tüm siroz vakalarının, son dönem karaciğer hastalığı ve karaciğer kanserlerinin yarısına sebep oluyor.

* Kronik hepatit C’lilerin yüzde 20’den fazlasında 10-20 yıl içinde siroz ve bunların yüzde 5’inde karaciğer kanseri gelişiyor.

* Erkekler, alkolikler, 40 yaşın üstündekiler ve 20 yıldan daha uzun süre kronik hepatit C taşıyıcısı olanlarda HCV kaynaklı kanser görülme oranı artıyor

 

Yorum Yaz